BerandaHumanioraWilayah Nusantara

Wilayah Nusantara

Oleh/Ditulis ulang: Tadjul Arifien R

PALONTARAQ.ID – Menurut Kitab Kakawin Desa Warnnana uthawi NAGARA KERTAGAMA, yang ditulis pada ripta (daun lontar) oleh Empu Prapanca Tahun 1357 masehi, berbahasa KAWI dan diterjemahkan oleh :
~ Prof DR Drs I Ketut Riana, SU.
~ Prof DR Slamet Muljana.
~ Prof DR Mien A Rifa’ie

Pupuh : Wirama 13 Suwadanâ, 14 Prthwitala, 15 Sikharini, 16 Wiswalalita :

Lwir candrâruna tanang pura ri ṭiksa sri phalânopama, tèjânggeh nikanang karang sakuwu kuwwakweh madudwan halep, lwir tâhâ graha tĕkanang na-/-gara sĕsannĕka mukyang daha, (7a) mwang nūsântara sarwwa mandhalita râsṭrâ ngasrayâ kwĕh marek

Ibarat bulan dan matahari istana Majapahit indah tiada taranya, perumahan- perumahan bersinar indah tertata mengelompok amat rapi, bagai cahaya bintang kerajaan bagi yg lain terutama Daha, negeri-negeri Nusantara semua tunduk dan berlindung pada Majapahit.

Lwirning nūsa pranūsa pramuka sakahawat ksoni malayu, nang jambi mwang palĕmbang karitang-I teba dharmmâ sraya tumūt, kandhis katwas manangkabwa ri siyak-i rekan kâmpar mwang-i panè, kampĕ harwwâthwè mandhahiling-i tumihang parllak mwang-i barat.

Bilangan pulau dan daerah yg menjadi bawahan pertama Negeri Melayu, Jambi, Palembang lain pula Toba, Darmasraya juga ikut, Kandis, Kahwas, Minangkabau, Siak, Rokan, Kampar dan Pane, Kampe, Haru, Mandailing, Tumihang, Perlak dan barat (Padang).

hilwas lâwan samudera mwang-i lamur-i batan lampumg mwang-i barus, yĕkâ dhinyang watek bhūmi malayu satanah kapwâ malehanūt, len tĕkang nūsa tanjung nagara ri kapuhas lawan ri katingan, sampit mwang kūṭa waringin sambas mwang-i lawai
Hilwas, Samudera, Lamuri, Batan, juga Barus, itulah terutama Negeri Melayu semua telah tunduk, lain pula daerah-daerah pulau Tanjung, Kapuas, serta Katingan, Sampit, Kutalingga, Kutawaringin, Sambas dan Lawai.

Kadhangdhangani landha lĕn ri samedhang tirem tan kasah, ri sedhū burunĕng ri kalka sakudhung ri solot pasir, baritwi sawakū muwah ri tabakung tanjung katĕ, lawan ri malamo maka pramuka tang ri tanjungpuri.

Kadangdangan, Landa, Samedang dan Tirem tak terlupakan, Sedu, Bruneng (Brunai), Kalka, Saludung, Solot dan Pasir, Barito, Sawaku, serta Tabalung, dan Tanjung Kutai, serta Malamo yg terkemuka di Tanjungpura.

Ikang saka hawan pahang pramuka tan hujung mĕdini, ri lengkasuka lĕn ri saimwang-i tringgano, nasor pakamuwar dhungun ri tumasik ri sang hyang hujung, kelang kedha jerĕ ri kanjapinirân sanusa -/- pupul

Yang terlewati daerah Pahang, yg terkemuka di Hujung Medini, selanjutnya Lengkasuka, Siamwang, Kalanten, dan Tringgano, Johor, Paka, Muwar, Dungun, Tumasik (Singapura) di ujung, Kelan Keda (Kedah), Jerai, Kanjapiniran, kumpul dalam satu pulau.

(79b) Sawĕtanikanang tanah jawa muwah ya yan Warnnana, ri bali maka mukya tang mudha bulu mwangi lwa gajah, gurun maka mukâ sukun, ri taliwang ri dhompo sami, ri sang hyangapi bhima sĕrani hutan kadhâlwa pupul.

Di sebelah timur tanah Jawa juga disebutkan, Bali yg terpenting Bedahulu dan Goa Gajah, Gurun yg terpenting Sukun, Taliwang, Dompo semua, Sang Hyang Api Bima, Seran, Hutan Kadali terkumpul.

Muwah tangi gurun sanūsa mangaran ri lombok mirah, lawan tikang-i sâksâk-âdi nikalun kahajyan kabĕh, muwah tanahi bântayan lĕn luwuk, tekĕmgudha makatrayâdi nikanang sânūsa pupul.

Juga Gurun di pulau yg bernama Lombok Mirah, terutama daerah Sasak yg makmur dikuasai semuanya, di wilayah Bantayan terutama Babtayan serta Luwuk, sampai Udramakataya dan lain-lain pulau yg berdekatan.

Ikang saka sânūsa nūsa makasar butun manggawi, kunir galiau mwangi salaya sumba solot muar, muwah tikang-i wandhanambwathawâ maloko wwanin, ri sĕrani timūr makâdiningangĕka nūsâ tutur.

Tersebut pula pulau-pulau seperti Makasar, Buton, Banggawi, Kunir, Galiyau (Kangean), serta Salayar, Sumba, Solot, Muar, lagi pula Wandan, Ambon atau Maluku, Wanin, Seram, Timor dan pulau-pulau lainnya yg berdekatan.

Lahan lwirningṅ dĕsantara kacaya dĕ sri narapati, tuhun tang sangkâyodya pura kitumang dharmma nagari, marutma mwang ring râja pura nguniwĕh singha nagari, ri campâ kambhojâ nyati yawana mitrĕka satata.

Inilah negara asing yg berhubungan dg Baginda Raja, ternyata negeri Siva (Siam) Ayoda Pura, begitu pula Darma Nagari, Marutna, dan Rajapura terutama Singha Nagari, Campa, Kamboja, dan Yawana selalu bersahabat.

Kunang tĕkang nūsâ madhūra tahani lwing para puri, ri dĕnyan tunggal mwang yawa dharani rakwĕkana dangū, samudrâ nanggung bhūmi keta saka kâlanya karĕngo, teweknya -/-ndadyâpântara sasiki tatwanya tanadoh.

Adapun ttg pulau Madura tidak termasuk negeri asing, karena konon zaman dulu menjadi satu dg tanah Jawa, tahun Saka Samudrânanggungá¹…humi_ 124 (samudra-4, nanggung – 2, bhumi – 1 _ 202 M), kala itu masanya terpisah tetapi tidak jauh asalnya memang satu.

Mohon maaf dan terima kasih. SEMOGA BERMANFAAT …. !!!

TINGGALKAN KOMENTAR

Silakan masukkan komentar anda!
Silakan masukkan nama Anda di sini

- Advertisment -

HIGHLIGHT